Test Cukierka.

Artykuły z tej kategorii: Autoprezentacje Planowanie kariery... Osobisty styl a konflikt Przesłanki programu. Sztuka relaksacji Polecane szkolenia: Trening twórczości Doradca kariery w organizacji W poszukiwaniu mocy osobistej Inteligencja emocjonalna

Czy możliwe jest aby naukowcy mogli przewidzieć przyszłość obserwując jak czterolatek radzi sobie z cukierkiem?

Wyobraź sobie, że masz cztery lata i ktoś składa ci następującą propozycję: "Muszę teraz wyjść na chwilę załatwić pewną sprawę. Na stole leży cukierek i możesz go zjeść – od razu. Jeżeli jednak zaczekasz do mojego powrotu, to dostaniesz za to dwa cukierki". Osoba składająca słodką ofertę wychodzi z pokoju. Zostajesz ty, cukierek i pusty pokój. I wybór: alba zjadasz cukierka od razu albo... czekasz na dwa cukierki. Za jakiś czas.

Badania te rozpoczął w latach sześćdziesiątych Walter Mischel[1]. Badaniami objęto chodzące do przedszkola dzieci pracowników i studentów Uniwersytetu Stanforda i kontynuowano je do czasu ukończenia przez dzieci szkoły średniej.

Jak zachowały się dzieci? Niektóre zjadły swojego cukierka natychmiast po wyjściu eksperymentatora. Niektóre poddały się po kilku minutach. Natomiast niektóre z czterolatków potrafiły wytrzymać od piętnastu do dwudziestu minut (co dla przedszkolaka jest wiecznością)  czekając na eksperymentatora. Jak sobie radziły z pokusą? Zamykały oczy aby nie widzieć cukierka leżącego na stole, chowały głowę w ramionach, mówiły do siebie, śpiewały, wyginały palce, a nawet próbowały zasnąć. Zdarzało się, że popłakiwały. Zaciskały zęby. I czekały. Te dzielne przedszkolaki otrzymywały nagrodę w postaci dwóch cukierków.

Zdaniem Mischela wybór jakiego dokona w takiej sytuacji dziecko, ma wymowne znaczenie - pozwala nie tylko szybko zorientować się, jaki jest jego charakter, ale również przewidzieć, jaką prawdopodobnie obierze drogę życiową.

Słuszność tropu myślowego jakim podążał Mischel została potwierdzona kilkanaście lat później, kiedy badane przedszkolaki znalazły się na progu dojrzałości. Jakie były różnice pomiędzy maluchami, które potrafiły opanować swoje impulsy i zrezygnować z cukierka aby potem dostać dwa, a maluchami, które natychmiast chwyciły za cukierek? Kolosalne. Okazało się, że

czterolatki, które czekały cierpliwie na nagrodę, były dużo lepszymi uczniami niż te, które działały pod wpływem chwilowego impulsu. Według oceny rodziców wykazywały się lepszymi osiągnięciami w nauce - potrafiły lepiej wyrażać swoje myśli, układać i realizować plany. To, co zadziwia najbardziej to fakt, że osiągały lepsze wyniki w testach SAT[2].

Ci, którzy oparli się pokusie w wieku czterech lat jako młodzi ludzie wykazywali się dużo większą umiejętnością życia w grupie społecznej, byli popularniejsi wśród rówieśników, bardziej lubiani, osiągali więcej sukcesów i lepiej radzili sobie z przeciwnościami. Byli bardziej odporni na apatię, załamanie czy wycofywanie się z podjętych działań w sytuacjach stresujących, podejmowali wyzwania i starali się dopiąć swego mimo piętrzących się przed nimi trudności. Mieli wiarę w swoje siły, można było na nich polegać[3].

Natomiast mniej więcej jedna trzecia z tych, którzy chwycili za cukierek natychmiast, wykazywała znacznie mniej z wymienionych wyżej cech, a ich portret psychologiczny ujawniał pewne - w porównaniu z bardziej opanowanymi rówieśnikami - kłopoty i problemy. W okresie dorastania postrzegani byli jako bardziej niż poprzednia grupa nieśmiali i stroniący od rówieśników, bardziej uparci i mający większe trudności z podejmowaniem decyzji. Łatwo wpadali w przygnębienie w wyniku niepowodzeń, ich reakcje były niewspółmiernie gwałtowne w stosunku do sytuacji. I mimo upływu lat nadal nie potrafili odłożyć na dłużej zaspokojenia swoich potrzeb.

O co chodziło w teście cukierków?

Test cukierków badał jedną z podstawowych kompetencji emocjonalnych: zdolność przeciwstawiania się impulsowi. Emocje z samej swojej natury są źródłem bodźców do zachowania a zdolność przeciwstawiania się impulsowi leży u podstaw samokontroli emocjonalnej.

To, co ujawnia się w niewielkim stopniu we wczesnym okresie życia, rozwija się w miarę upływu czasu, przybierając postać różnorakich umiejętności emocjonalnych i społecznych. Zdolność powstrzymywania się przed działaniem pod wpływem impulsu daje różnorakie skutki, od przestrzegania diety poczynając, a na zdobyciu tytułu doktora kończąc. Niektóre dzieci opanowały podstawy tych umiejętności już w wieku czterech lat - potrafiły zinterpretować sytuację, w jakiej się znalazły, jako taką, w której odłożenie upragnionej nagrody na później popłaca. Potrafiły odwrócić uwagę od pokusy i zająć się czymś innym, nie rezygnując z wytrwałego dążenia do celu - dwóch cukierków.

Katarzyna Brachowska-Przeniosło

[1] Yuichi Shoda, Walter Mischel, Philip K. Peake, "Predicting Adolescent Cognitive and Self - regulatory Competencies From Preschool Delay of Gratification", Development Psychology 26, 6 (1990). s. 978-986.

[2] Scholastic Aptitude Test  - Test Uzdolnień Szkolnych przeprowadzany w USA na koniec szkoły średniej, stanowi podstawę przy naborze na wyższe uczelnie.

[3]Wynik badań tworzono na podstawie wywiadów z rodzicami, nauczycielami, badań socjometrycznych w klasach i na podstawie badań samych dzieci.

Komentarze do tego artykułu:

Arkadiusz Dąbrowski, Jestem rodzicem i polecam ten artykuł innym rodzicom. Oglądałem przebieg podobnego badania w programie BBC parę lat temu. Mam pytanie do autorki artykułu. Jak można nauczyć dziecko przeciwstawiania się naturalnym impulsom i pomóc mu w odnoszeniu sukcesów? Są może na ten temat publikacje? [ dodano: Piątek, 12 Maj 2006 ]

dodaj swój komentarz